In de afgelopen 200 jaar hebben mensen de zeebodem van de Noordzee ingrijpend veranderd. Met de komst van de stoomschepen in de 19e eeuw visten we het grootste deel van de oesterbanken in de Noordzee weg. In de 20e eeuw bouwden we olie- en gasplatforms op zee en legden we kilometerslange pijpleidingen aan. In de komende decennia zullen we de zeebodem voor de derde keer hertekenen.
We zien de zee vaak als een vloeibare wildernis, een ruimte zonder mensen. Maar de zee is steeds meer een menselijke ruimte, niet alleen aan de oppervlakte — met scheepvaart en visserij — maar ook onder water en in of onder de zeebodem. Onderzeese kabels, diepzeemijnbouw, olie- en gasplatforms, viskwekerijen en offshore windmolens… bijna elke kubieke centimeter van de Noordzee kent een vorm van menselijke aanwezigheid. Het is net zo goed een gecultiveerd landschap als de rest van West-Europa.
Nu staan we aan een nieuwe wending in het cultiveren van de zeebodem. In de komende decennia zullen we de Noordzee drastisch veranderen. Om af te stappen van fossiele brandstoffen — en steeds vaker ook om geopolitieke redenen — wil Europa de offshore elektriciteitsproductie tegen 2050 vertienvoudigen. Dat betekent: de bouw van talloze nieuwe windmolens en bijhorende infrastructuur. Tegelijkertijd onderzoeken we de aanleg van kunstmatige oesterbanken, als natuurgebaseerde oplossing tegen kusterosie, én als plekken om de biodiversiteit van de Noordzee te behouden en te versterken. Sommigen hopen beide te combineren en de harde substraten waarop de windmolens staan te “herwilderen” met kunstmatige oesterbanken.
Sounding Lines reflecteert op deze veranderingen in verleden, heden en toekomst van de Noordzee. De installatie brengt de geluiden van offshore windparken samen met opnames van enkele van de laatste overgebleven wilde oesterbanken in de Noordzee. Daartussen zijn bewerkte zeemansliederen verweven, gezongen door een amateurvrouwenkoor uit Oostende, dat een generatieband met de zee belichaamt. Deze drie geluidslagen vloeien samen in een immersieve, ruimtelijke geluidsinstallatie.
Sounding Lines kent meerdere vormen: als concert, als binaurale ervaring waarbij het publiek door het water waadt, en als een 8-kanaals surround sound-installatie. Het werk creëert een ruimte waarin het publiek kan nadenken over hoe we omgaan met een omgeving die zo anders is dan de onze, kan voelen hoezeer onze samenleving met de zee verweven is in een complexe balans, en zich kan afvragen welke plaats zij zelf in die relatie innemen.
Sounding Lines ging in première tijdens het Ars Electronica Festival 2025 in Linz, Oostenrijk (zie fragment hieronder).
Over de kunstenaar
Stijn Demeulenaere is een Belgische geluidskunstenaar met een achtergrond in sociologie, journalistiek en radio. Sinds 2009 maakt hij installaties, soundscapes en performances waarin hij samenwerkt met choreografen, theater- en filmmakers en wetenschappers. Zijn werk onderzoekt de relatie tussen geluid, identiteit en luisteren. Via veldopnames — van ongerepte natuur tot stedelijke drukte — verkent hij hoe geluid betekenis geeft aan plekken, en hoe mensen via geluid hun wereld en identiteit vormgeven.
Events (voorbije & opkomend)
POROUS, UN Ocean Conference, June 2025, Villa d’Arson, Nice, France
PANIC: yes/no, Ars Electronica Festival, 3-7 September, 2025, Linz, Austria
